Чаму эканамічныя наступствы каранавіруса для беларускіх гарадоў будуць такімі рознымі
07.05.2020
Антон Раднянкоў, Наша ніва

Чаму эканамічныя наступствы каранавіруса для беларускіх гарадоў будуць такімі рознымі

У кароткай перспектыве каранавірус наймацней б’е па прыватным бізнэсе і буйных гарадах. Але доўгатэрмінова найбольш пацерпяць дзяржаўны сектар і малыя селішчы.

Піша выканаўчы дырэктар Цэнтра новых ідэй Антон Раднянкоў.

Сённяшні эканамічны крызіс моцна адрозніваецца ад мінулых. Ён не звязаны з перавытворчасцю прамысловасці ці валютным калапсам. Наадварот, да дзяржаўнага сектара хваля толькі даходзіць, а ў эпіцэнтры ўдару аказаўся прыватны бізнэс і сектар паслуг.

Асноўны эканамічны ўдар прыйшоўся на вялікія гарады з развітым бізнэсам

Як паказвае апытанне, праведзенае сацыёлагамі SATIO і эканамістамі BEROC, за апошні час 57% мінчукоў сутыкнуліся з падзеннем даходаў. І чым меншы горад — тым менш людзей гэта закранула: у вялікіх гарадах — 54%, у малых гарадах ужо 48%, а на вёсцы — толькі 36%.

Гэта не дзіўна, бо ў малых гарадах і сельскай мясцовасці дамінуе бюджэтны сектар і дзяржпрадпрыемствы. Прыватны бізнэс збольшага туды не дабраўся, там для яго не хапае рынку і працоўных кадраў.

Сёння крызіс б’е ў першую чаргу па малым бізнэсе, рынку паслуг, непрадуктовым гандлі. Дзяржаўныя прадпрыемствы таксама будуць скарачаць заробкі і пераходзіць на няпоўны працоўны дзень, але будуць рабіць гэта павольней і не гэтак маштабна.

Апытанне SATIO і BEROC гэта добра паказвае. На дзяржаўных прадпрыемствах толькі 47% рэспандэнтаў сутыкнуліся са скарачэннем даходаў, у прыватным сектары гэта 59%. Мінчукі і жыхары вялікіх гарадоў вымушаныя эканоміць, іх больш хвалюе курс рубля і заробкі. Для малых гарадоў больш істотныя праблемы з недахопам прадуктаў і ростам цэн — ім не да паходаў у абменнікі.

Коронакризис: Больше всего белорусы боятся снижения доходов

 У малым бізнэсе занята больш за мільён працоўных — яны пад найбольшай пагрозай

У першую чаргу рызыкуюць індывідуальныя прадпрымальнікі. Іх больш за 240 тысяч чалавек, а іх прамы ўнёсак у бюджэт складае каля $250 млн. Калі да іх дадаць занятых у малых і мікраарганізацыях, атрымаецца больш за мільён працоўных. Яны найбольш сканцэнтраваны ў Мінску, у якім 41,6% валавога рэгіянальнага прадукту ў 2018-м было створана малым і сярэднім бізнэсам. Гэтаксама досыць значная роля прыватнага сектара ў Мінскай, Брэсцкай і Магілёўскай абласцях.

Канешне, розныя бізнэсы закране па-рознаму, але ў любым выпадку размова ідзе пра сотні тысяч чалавек. У малым і сярэднім бізнэсе ў сферы гандлю працуе больш як 350 тысяч чалавек, больш за 110 тысяч у сферы транспарту, каля 45 тысяч у гатэльным і рэстаранным бізнэсе, 40 тысяч занята ў сферы арэнды, продажу і кіравання нерухомасцю.

Улады пакуль збіраюцца падтрымліваць толькі дзяржаўны сектар. Гэта ім бліжэй, яны гэта ўмеюць рабіць, а лабіяваць свае інтарэсы малы бізнэс пакуль не навучыўся. Пытанне ў тым, ці рызыкне дзяржава, асабліва перад выбарамі, ігнараваць больш як мільён выбарцаў, якія цяпер знаходзяцца ў складаным эканамічным стане.

Почему в приоритете снова госпредприятия, а не бизнес?

Доўгатэрмінова буйныя гарады ўсё роўна прайграюць менш

Хоць цяпер бізнэс аказаўся больш уразлівым да эканамічнага крызісу, выкліканага каранавірусам, доўгатэрмінова найбольшыя праблемы будуць у дзяржаўных прадпрыемстваў. Ліміты дырэктыўнага крэдытавання на 2020-ы ўжо падымаліся некалькі разоў і дасягнулі 1 млрд рублёў пры першапачатковым плане трымаць іх на ўзроўні 550 млн. Гэтыя грошы будуць накіраваныя як на падтрымку прадпрыемстваў (напрыклад, цукровым заводам выдадуць па 120 млн рублёў), так і на іншую «інвестыцыйную дзейнасць», з якой 400 млн рублёў пойдзе на закупку айчыннай тэхнікі.

Калі крызіс зацягнецца, улады не проста не захочуць далей павялічваць падтрымку дзяржаўных прадпрыемстваў — яны проста не будуць мець на гэта сродкаў. І калі крызіс міне, то бізнэсу будзе прасцей аднавіцца, а шматлікія дзяржпрадпрыемствы могуць не вярнуцца да сваіх ранейшых магутнасцяў.

Найбольш сумны лёс чакае неэфектыўныя дзяржпрадпрыемствы ў рэгіёнах. Тады мы пабачым новую хвалю міграцыі ў вялікія гарады з больш разнастайнай структурай эканомікі, дзе бізнэс здольны хутчэй ствараць працоўныя месцы і забяспечваць большыя заробкі.

Бизнесмены ФРГ назвали самый эффективный вид госпомощи в кризис

Последнее в рубрике